رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۳۰ بهمن ۱۳۹۸

نگاهی کوتاه به موسیقی هرمزگان - نمایش محتوای موسیقی

 

 

نگاهی کوتاه به موسیقی هرمزگان

می توان حدس زد که تاریخ شکل گیری موسیقی فعلی این منطقه به دوران برده فروشی و تجارت انسان در این منطقه مربوط است. زمانی که کشتی های تجاری ، کالایشان برده های سیاه بود و به قصد فروش و تجارت انسان از خلیج فارس و دریای عمان می گذشتند. کشتی ها گاه به قصد فروش برده ها و گاه درتلاطم شدید دریا و عدم امکان برای ادامه مسیر ، مجبور به پهلوگیری در یکی از بنادر جنوبی ایران می شدند. بردگان سیاه و غمدیده و اسیر یا فروخته می شدند و یا فرصت را غنیمت شمرده ، فرارمی کردند.

سیاهان برای کاستن از غمها و رنجهایشان شبها گرد هم جمع می شدند و به سنت دیار خود می نواختند و می خواندند. کمتر شبی بود که نوای حنجره سوزناک سیاهی که در دل شبی سیاهتر از خود و با کلام و نوایی تیره تر از روزگار خود ، فضای غمزده بنادر جنوب را پرنسازد.

به مرور زمان ، این موسیقی از محیط جدید الهام گرفت ؛ و رنگ و بوی بومی به خود گرفته و موسیقی بومی هرمزگان و در مجموع ، موسیقی نوار ساحلی جنوب متولد شد. کم کم سیاهان افزوده شدند ؛ چنانکه در بندرعباس قدیم ، محله ای به نام محله سیاهان به وجود آمد که این محله امروزه در محله ای دیگر به نامه محله شمیل های بندرعباس ادغام شده است.

سازهای اولیه این سیاهان را سازهای لیوا می گفتند که شامل دهل های بزرگ و نوعی ساز بادی بوده است. از این سازها ظاهراٌ درمراسم شادی استفاده می کردند و همچنین برای رقصهای ویژه ای از قبیل خنجرسازی و رقص لیوا.

به مروز زمان به این موسیقی اشکال دیگری اضافه شد و همچنین سازهای دیگری متداول شدند از قبیل کلم (قلم نی ) ، دهل و کسر و سپس پیپه.

به همانگونه که در نقاط مختلف این استان ، شاهد گویشهای نسبتا متفاوت هستیم ، به همان اندازه شاهد تفاوتهای خرد و کلان در موسیقی نقاط مختلف هرمزگان خواهیم بود. مثلا قلم جفتی در بندر لنگه دارای شش سوراخ ودر میناب دارای هفت سوراخ است که می تواند تفاوتهای صدا و لحن (وتغییرات دیگری ) در نغمه ها را باعث شود.

تفاوت میان نواختن سورنا در میناب و بندرعباس چنین است. خرگویی ها به نوای خود ، لنگه ایها به حالت خاص خود و بندرعباسی ها و مینابی ها نیز هرکدام به شکل مرسوم خویش می نوازند و می خوانند. حتی ارزی ها و لاری ها مقیم استان هرمزگان نیز هرکدام برای خود شیوه ای مخصوص در اجرای موسیقی دارند.

منبع:کتاب شناخت استان هرمزگان، پژوهش و نگارش: ایرج افشار(سیستانی)