حمایت از کالای ایرانی | سه‌شنبه، ۲۹ خرداد ۱۳۹۷

ماسه های روان ؛ همنشین همیشگی هرمزگانیها - نمایش محتوای خبر

 

 

ماسه های روان ؛ همنشین همیشگی هرمزگانیها

«خاک همه زندگی ما را احاطه کرده است . از دیوار و پنجره خانه تا سر سفره ما پر از خاک است. می ترسیم ما هم مثل روستاهای همسایه مجبور به ترک روستا و خانه خود شویم. فرزندانم همیشه سرفه می کنند داخل کیف مدرسه و کتابهایشان خاک است. از بس شن ها را با دستهایم از پنجره خانه بیرون ریخته ام ناخن هایم از بین رفته است » .

اینها شرح حال احمد اهل روستای گشمی در شرق جاسک است که مدتهاست خود و همسایه هایش با هجوم ماسه های روان درگیر هستند .

ماسه های روان یا شنهای روان اکنون تبدیل به میهمان همیشگی مردمان جنوب کشور بویژه روستانشینان هرمزگانی شده است .

میهمانی که برای مردم این منطقه ناخوشایند است و زندگی آنها را با اختلال مواجه کرده است.

تاکنون 22 روستای شرق هرمزگان با جمعیت 22 هزار نفر به علت هجوم شن های روان ناگزیر به مهاجرت اجباری شده اند که از این شمار 10 روستا زیر خاک مدفون است .

مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان از ویژگی ماسه های روان می گوید : ماسه های روان توده یا تپه ماسه ای است که بر اثر باد و طوفان بوجود می آید .

ذاکری می افزاید : این ماسه ها فاقد پوشش گیاهی است و به این دلیل توده های ماسه ای نمی توانند در مقابل اثر فرسایشی بادهای شدید ثابت بماند .

وی می گوید : در صورتی که بارش باران به یاری مردم منطقه بیاید،ماسه های روان بر اثر سیلاب ها وارد خلیج فارس و دریای عمان می شوند و با موج به ساحل باز می گردند و با هر وزش باد به حرکت در می آیند.

از بین رفتن خانه ها ، جاده ها ، مزارع کشاورزی ، تأسیسات آب ، برق ، مخابرات و اسکله های صیادی از نتایج هجوم ماسه های روان است .

وجود بیابان ، نبود پوشش گیاهی و خشکسالیهای 19 ساله مزید بر علت شده است .

یک میلیون و 565 هزار هکتار از مساحت هرمزگان چیزی حدود 21 درصد مساحت آن را بیابان تشکیل می دهد.

این وسعت هرمزگان را جز 17 استان بیابانی کشور قرار داده است .

همچنین این استان یکی از هفت استان نخست منشأ ریزگردهای داخل کشور است.

به گفته مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان ، 28 کانون بحران فرسایشی به وسعت 318 هزار هکتار در هرمزگان شناسایی شده است.

کانونهای بحرانی در بخشهایی از شهرستانهای بندرعباس ، جاسک ، سیریک ، میناب ، بندرلنگه و بندر خمیر قرار دارد .

وجود این کانونهای بحرانی هرمزگان را در رتبه سوم استانهای پر خطر کشور قرار داده است .

ذاکری می افزاید : ریزگردها و شنهای روان از مهمترین مشکلات این کانونهای بحرانی است .

وی با بیان اینکه خشکسالیهای پی در پی باعث تشدید حرکت ماسه ها شده است می گوید : حرکت این ماسه ها در شرق استان همیشگی است اما در فصل تابستان به علت شدت باد بیشتر می شود.

گفته می شود بیش از صد روستا با بیش از 30 هزار نفر جمعیت در این کانون های بحران در معرض حرکت ماسه های روان قرار دارند که 20 روستا با جمعیت بیش از 7 هزار نفر وضعیتشان بحرانی تر است.

در میان این کانونهای بحرانی شهرستان جاسک در صدر خطرات ناشی از حرکت ماسه های روان قرار دارد .

وجود 50 درصد بیابانهای استان در جاسک ، این شهرستان را به کانون مهم هجوم شن های روان تبدیل کرده است.

قابل تأمل تر می شود که بدانیم 75 درصد مساحت جاسک را بیابان تشکیل می دهد.

حاتمی معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان می گوید : بر اثر حرکت این ماسه ها تاکنون 7 روستای جاسک زیر شنهای روان مدفون شده اند و 21 روستا در معرض مدفون شدن زیر شن های روان قرار دارند.

ارتفاع شن ها در این شهرستان تا 15 متر هم می رسد.

به گفته سالاری سرپرست اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان جاسک، وجود مناطق بحرانی فرسایش بادی و ماسه های روان امنیت و سلامت بسیاری از روستاییان را به خطر انداخته است.

کارشناسان و صاحبنظران مؤثرترین و پايدارترين روش برای تثبیت حرکت شن های روان را مالچ پاشی می دانند.

مالچ یکی از فرآورد های نفتی است که با افزودن قیر به نفت کوره بدست می آید و حالت چسبندگی دارد .این ماده نفتی مانع از تبخیر آب و حرکت ماسه های روان می شود.

هدف از اين عمل قرار دادن يك لايه محافظ روي خاك و ماسه براي جلوگيري از حركت ماسه ها وخاك است .

چرا که ماسه ها با وزیدن باد با سرعت 27 کیلومتر در ساعت، حرکت می کنند در حالی که ماسه هایی که در آنها عمل مالچ پاشی انجام شده اسـت در مقابل سرعت 110 کیلومتر بر سـاعتی باد مقاوم اند.

مالچ پاشی از سال 85 بدلیل تخصیص نیافتن مالچ رایگان از طرف وزارت نفت و گرانی قیمت مالچ متوقف شده بود و فقط طرح های جایگزین مانند بادشکن و کاشت نهال که تأثیر کمتری دارند اجرا می شد.

اما از امسال دوباره مالچ پاشی که اهمیت آن به قیمت سلامتی مردم شرق هرمزگان است آغاز شده است.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور 30 دی ماه در بازدید از اجرای عملیات مالچ پاشی در جاسک می گوید : بر اساس بودجه امسال وزارت نفت 390 میلیارد تومان برای خرید مواد نفتی و مالچ پاشی در استانهای کشور اختصاص یافته است.

ناصر حیدری پوری می افزاید : تاکنون حواله 242 میلیارد تومان از منابع بودجه عمومی و صندوق توسعه ملی تأمین شده است .

اما سهم هرمزگان برای مالچ پاشی فقط 15 میلیارد ریال است که آن هم تاکنون بطور کامل تخصیص نیافته است.

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان می گوید : با این اعتبار، مالچ پاشی فقط در روستای گتی در حال اجرا هست.

حاتمی با اشاره به وضعیت بسیار بحرانی تر در روستای گشمی می افزاید : برای مالچ پاشی در هزار و500 هکتار از این روستا به اعتبار بیشتری نیاز است.

وی می گوید : به علت نبود جاده دسترسی به روستای گشمی در صورت اجرا نشدن مالچ پاشی تا سال آینده، این روستا زیر خاک مدفون می شود .

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان می افزاید : در سال 94 طرح بیابان زدایی روستای گشمی با احداث دو بادشکن به طول 7 کیلومتر و نهال کاری 5 هزار اصله کهور آمریکایی در 50 هکتار از این روستا اجرا شده بود اما تأثیر کمی در کنترل شن های روان داشت.

حاتمی با اشاره به کمبود اعتبار اختصاص یافته می گوید : با این اعتبار مالچ پاشی800 هکتار از شن های روان روستای گتی با سهمیه 8 هزار تن مواد نفتی و مالچ از یک ماه پیش آغاز شده است.

وی می افزاید : تا کنون 450 هکتار از این ماسه ها با مالچ ها تثبیت شده اند.

معاون فنی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری هرمزگان می گوید : قرار است در این منطقه 40 هزار نهال در 400 هکتار کاشته شود.

حاتمی با اشاره به وضعیت بد شنهای روان در شرق جاسک از مسئولان کشوری خواست بیشتر به این شهرستان که کانون توسعه سواحل مکران است توجه کنند .

از سوی دیگر نبود ایستگاه پالایش هوا در شرق هرمزگان میزان آلودگی هوا را مانند شهرهای جنوبی دیگر کشور مشخص نمی کند اما کمتر از آن هم نیست.

تحقیقات نشان می دهد بیشتر مردم این منطقه به علت محاصره بودن در شن‌هاي روان افسرده شده و به مشکلات پوستی و عفونت‌هاي گوش و چشمی دچارشده اند.

با توجه به طرح توسعه سواحل مکران با مرکزیت جاسک لازم است مسئولان توجه ویژه ای به وضعیت مردمان این خطه و جلوگیری از خالی شدن روستاها به علت هجوم شن های روان کنند. امری که با اعتبارات قطره چکانی میسر نمی شود .

نویسنده : فلاح کاظمی